Το ποδήλατο στην πόλη είναι τόσο απλό και φυσιολογικό, όσο και το περπάτημα.
Πρόκειται για μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στον κόσμο σε σχέση με την αστική ποδηλασία. Είναι ο δημιουργός ενός από τα πιο επιτυχημένα – παγκοσμίως – blogs για το ποδήλατο, εμπνευσμένος ομιλητής γύρω από τη σημασία του στις σύγχρονες πόλεις, δημιουργός του Copenhagenize και αναγνωρισμένος φωτογράφος.
Mια βόλτα με ποδήλατο μαζί του στους δρόμους της Κοπεγχάγης, σε κάνει να δεις την πόλη με άλλο μάτι.
Από τον Σπύρο Παπαγεωργίου
Το ΜΒΙΚΕ ταξιδεύει στην πόλη του ποδηλάτου – στην Κοπεγχάγη – προκειμένου να γνωρίσει από κοντά, να συνομιλήσει και να περιηγηθεί στα «ποδηλατικά αξιοθέατα της πόλης» από τον ίδιο τον Mikael Colville-Andersen. Ένα επαγγελματικό ταξίδι… ρουτίνας, που όμως εξελίχτηκε σε μια σημαντική εμπειρία ήταν η επίσκεψη στην Κοπεγχάγη – ύστερα από πρόσκληση της Πρεσβείας της Δανίας στην Ελλάδα.
«Ασχολείστε με το ποδήλατο, ελάτε να μιλήσετε με τους ανθρώπους που εργάζονται για το ποδήλατο στη Δανία» ήταν η ιδέα τους.
Μια ιδέα που τότε δεν είχα φανταστεί πόσο σημαντική θα μπορούσε να είναι προκειμένου να κατανοήσω μέσα από προσωπικές εμπειρίες τι σημαίνει να υπάρχει εθνική πολιτική για το ποδήλατο. Να ζεις σε μια πόλη που χαράσει στρατηγική για το ποδήλατο και εκπονεί μακροχρόνιο πλάνο για την ένταξή του στην καθημερινότητα των πολιτών όχι από «αγνά συναισθήματα» και ρομαντισμό αλλά επειδή αυτό επιβάλλει η κοινή λογική που έχει ως στόχο την ανάπτυξη της πόλης και τη βελτίωση των… οικονομικών του Δήμου μέσα από τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων του.
Ο Δήμος είναι μια ιδιαίτερη επιχείρηση που έχει στόχους τόσο επιχειρηματικούς – χρειάζεται το κέρδος για να επιβιώσει και να επιστρέψει κάτι πίσω στους πολίτες – αλλά και ουσιαστικούς, δηλαδή τη διαφύλαξη της υγείας και της ποιότητας ζωής των πολιτών του. Η δημοτική αρχή της Κοπεγχάγης διαπίστωσε νωρίτερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα στην Ευρώπη – και αυτή είναι η επιτυχία της – πως με το ποδήλατο μπορείς να πετύχεις και τα δύο: η βελτίωση της ποιότητας ζωής δημιουργεί ευχαριστημένους και πρόθυμους να επενδύσουν κατοίκους ενώ παράλληλα η μείωση της μόλυνσης του περιβάλλοντος και η βελτίωση της υγείας μέσω της ήπιας, καθημερινής άσκησης δημιουργεί υγιείς πολίτες.
Άραγε υπάρχει κάποιος στην Ελλάδα που να ενδιαφέρεται ουσιαστικά στο να κατανοήσει το πρόβλημα πριν προσπαθήσει να βρει λύσεις; Aν ναι, τόσο οι αρχές όσο και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις που ασχολούνται με το θέμα στη Δανία είναι πρόθυμες να μοιραστούν την τεχνογνωσία τους. Αρκεί κάποιος να τους το ζητήσει, πριν προσπαθήσει να ανακαλύψει από την αρχή τον τροχό – και μάλιστα δύο τροχούς.
Μιλήσαμε με τον Mikael Colville Andersen, που γνωρίζει όσο λίγοι το θέμα "ανάπτυξη ποδηλάτου στις πόλεις".
Ποιες είναι οι κύριες δραστηριότητές του Copenhagenize – από μόνη της η λέξη μπορεί να αποτελέσει πηγή έμπνευσης.
Η Copenhagenize Consulting τρέχει τα blogs, αλλά εμπλεκόμαστε και σε πολλά projects που αφορούν τις επικοινωνίες και τις υποδομές. Επίσης κάνω και πολλά ταξίδια για να δίνω ομιλίες σχετικά με την προώθηση του ποδηλάτου και σε άλλες πόλεις.
Σε γενικές γραμμές οι δράσεις μας είναι κοινωνική δικτύωση, διαδίκτυο, ομιλίες και παροχή συμβουλών και τεχνογνωσίας σε
Δήμους και κοινωνίες που τις χρειάζονται. Και φυσικά η προσπάθεια για την ανάπτυξη και διάδοση της χρήσης του ποδηλάτου στις πόλεις όλου του κόσμου.
Πότε και πώς ξεκίνησε το ενδιαφέρον σας για το ποδήλατο ως μέσο μετακίνησης;
Όταν ξεκίνησα το blog Copenhagenize, θα μπορούσα να πω. Πριν από αυτό ήμουν απλώς άλλος ένας καθημερινός ποδηλάτης της Κοπεγχάγης. Καβαλούσα το ποδήλατο και δε σκεπτόμουν τίποτε άλλο γι’ αυτό. Χρησιμοποιώ το ποδήλατο για τη μετακίνησή μου σε διάφορες πόλεις του κόσμου από την ηλικία των 18.
Γιατί πιστεύετε ότι το ποδήλατο έχει τόσο θετική ανταπόκριση στον κόσμο;
Το ποδήλατο έχει παγκόσμιο αντίκτυπο όχι μόνο σήμερα, αλλά εδώ και 125 χρόνια. Οι περισσότεροι σήμερα εξακολουθούν να μαθαίνουν ποδήλατο, ακόμα και ύστερα από 40 χρόνια απόλυτης εξάπλωσης της κουλτούρας του αυτοκινήτου. Αποτελεί μέρος του συγκοινωνιακού DNA μας. Είναι γρήγορο, εύκολο και διασκεδαστικό.
Ποδήλατο και Στιλ: Φαίνεται να υπάρχει μια ισχυρή σχέση. Γιατί;
Διότι πάνω στο ποδήλατο νιώθεις όπως ακριβώς ένας πεζός. Φοράς τα κανονικά, καθημερινά σου ρούχα και είσαι ορατός στο αστικό περιβάλλον. Αλλά το ποδήλατο είναι και σαν ένα είδος αστικής πασαρέλας. Είσαι ορατός, αλλά ταυτόχρονα κινείσαι. Κι έχεις κι ένα ποδήλατο που καβαλάς – ένα είδος αξεσουάρ που λέει πολλά για σένα τον ίδιο και την προσωπικότητά σου.
Πιστεύετε ότι θα πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη τη μόδα για να βελτιώσουμε την αστική κινητικότητα;
Όχι. Θα έπρεπε απλά να το βάλουμε καλά στη συνείδηση του καθενός ότι δε χρειάζεται να είσαι ντυμένος σαν πρωταθλητής του ΜΤΒ για να κάνεις ποδήλατο. Μπορείς να ντυθείς ανάλογα με τον προορισμό σου, όχι τη διαδρομή. Ανάλογα με το πού πηγαίνεις. Όπως και οι πεζοί, οι μοτοσικλετιστές ή οι χρήστες των μέσων μαζικής μεταφοράς. Αν πετύχουμε σε αυτό, τότε ο κόσμος θα κάνει περισσότερο ποδήλατο. Και μάλιστα με στιλ. Προωθώντας την ιδέα της χρήσης κατάλληλων ποδηλάτων για την πόλη, με όρθια θέση οδήγησης, πρακτικά και άνετα και ταυτόχρονα με όμορφα χρώματα και υπέροχο ντιζάιν, κάνουμε το ποδήλατο προσιτό στο ευρύ κοινό για καθημερινή χρήση.
Ποια είναι τα βασικά εργαλεία που χρησιμοποιείτε για την αφύπνιση του κόσμου για το ποδήλατο;
Τα blogs, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις ομιλίες μου σε όλον τον κόσμο. Το internet αποτελεί ένα ιδιαίτερα ισχυρό μέσο για τη διάδοση του μηνύματος «Πολίτης Ποδηλάτης».
Φαίνεται ότι αυτήν την εποχή υπάρχει μια δυναμική στην ποδηλασία. Γιατί πιστεύετε ότι συμβαίνει αυτό;
Εμείς οι ίδιοι, ως πολίτες, επανεκπαιδεύουμε μια γενιά που μεγάλωσε με την εικόνα πως το ποδήλατο είναι κυρίως για άθληση ή αναψυχή. Προσπαθούμε να δείξουμε πως το ποδήλατο είναι μια φυσική δραστηριότητα και πώς δεν απαιτεί ειδικό εξοπλισμό ή ακόμα και ακριβά ποδήλατα – ακόμα κι ένα παλιό ποδήλατο που απλώς λειτουργεί αρκεί για να ξεκινήσεις. Το ενδιαφέρον του κοινού για το περιβάλλον και την οικολογία που επικρατεί στην εποχή μας βοηθά και προς αυτήν την κατεύθυνση. Όμως το πιο σημαντικό είναι πως ο κόσμος αρχίζει να κατανοεί πως αστικοί ποδηλάτες υπήρχαν για πολλές δεκαετίες σε ολόκληρη την Ευρώπη και πως συνεχίζουν να υπάρχουν σε πόλεις όπως η Κοπεγχάγη και το Άμστερνταμ. Η κατανόηση του παραπάνω αποτελεί πιστεύω την εξήγηση για την έκρηξη που παρατηρείται στις ημέρες μας.
Βλέπετε κάποια σύνδεση ανάμεσα στην οικονομική κρίση και τον αυξανόμενο αριθμό των ποδηλατών;
Όχι. Η ποδηλατική άνθιση ξεκίνησε στις αρχές του 2008 – πριν από την οικονομική κρίση και την άνοδο των τιμών του πετρελαίου. Τέτοιου είδους κρίσεις ίσως να βοήθησαν προς αυτήν την κατεύθυνση, αλλά είναι και μια τάση που είχε ξεκινήσει και θα συνέβαινε ακόμα και αν χρεοκοπούσαν οι τράπεζες.
Ποια θα ήταν η σωστή σειρά για εσάς: πρώτα ένας ικανός αριθμός ποδηλατών στο δρόμο και έπειτα υποδομές ή το αντίθετο;
Πρώτα οι υποδομές. Πουθενά στον κόσμο δεν έχει σημειωθεί κάποια αισθητή αύξηση στη χρήση ποδηλάτου χωρίς υποδομή. Αν φτιάξεις ειδικές, ξεχωριστές λωρίδες στο δρόμο, θα δεις γυναίκες, γονείς, ηλικιωμένους και παιδιά να τις χρησιμοποιούν. Δε θα κάνουν ποδήλατο πολλοί αν δεν υπάρξουν υποδομές.
Πιστεύετε ότι η ποδηλατική υποδομή θα πρέπει να χρηματοδοτείται από τον ιδιωτικό τομέα ή θα έπρεπε να είναι δημόσια επένδυση;
Δημόσια επένδυση. Είναι ευθύνη της πόλης και του κράτους να προφυλάσσει τους πολίτες της από τη μόλυνση ή τον κίνδυνο του θανάτου από ένα αυτοκίνητο και να τους διατηρεί υγιείς. Και αυτό μπορεί να επιτευχθεί μόνο με δημόσια επένδυση και υποδομές. Φαίνεται ότι η Δανία παίζει σημαντικό ρόλο στη διαδικασία μετατροπής των πόλεων σε ιδανικά μέρη για το ποδήλατο.
Πρόκειται για εθνική πολιτική ή απλώς συνέβη εξαιτίας της τεχνογνωσίας και της καθημερινότητάς σας;
Όπως και πολλές άλλες πόλεις, είχαμε υψηλό ποδηλατικό επίπεδο και πολλούς χρήστες ποδηλάτου ως τις αρχές της δεκαετίας του ΄60, όταν ο αστικός σχεδιασμός ξεκίνησε να περιστρέφεται γύρω από το αυτοκίνητο. Η αστική ποδηλασία «έχασε» μια ολόκληρη γενιά σε πολλές χώρες, αλλά μόλις 15 χρόνια και κάτι στη Δανία. Είδαμε τα λάθη που κάναμε και σπεύσαμε να τα διορθώσουμε. Ήταν μια δημοτική στρατηγική που βασίστηκε στις λαϊκές διαμαρτυρίες του ΄70. Έκτοτε, μια ολόκληρη γενιά πολεοδόμων με ενδιαφέρον για την αστική ανάπτυξη, διατηρούν και βελτιώνουν τις υποδομές.
Θα μπορούσατε να μας δώσετε κάποια παραδείγματα δημιουργικών πρωτοβουλιών για την αύξηση της χρήσης ποδηλάτου στην Κοπεγχάγη ή σε άλλες πόλεις, ποιο θεωρείτε επαναστατικό;
Δεν υπάρχει κάτι επαναστατικό. Απλώς η ύπαρξη και η εξέλιξη ενός συνεχούς οράματος προκειμένου να γίνει η Κοπεγχάγη ένα καλύτερο μέρος να ζεις. Έχουμε υπάρξει – κι ακόμα είμαστε – καινοτόμοι. Πάντοτε σκεφτόμαστε το νέο και δεν επαναπαυόμαστε με τις επιτυχίες μας. Για περισσότερα από 30 χρόνια ο Δήμος εργάζεται σταθερά και δυναμικά προς το να επιστρέψει στο ποδήλατο το χώρο που του ανήκει μες στην πόλη. Όλα έχουν γίνει με βάση τις απλές αρχές του marketing και όχι κάποια εστίαση σε υποκουλτούρες.
Τι ακριβώς θέλετε να επιτύχετε με το «Marketing Bicycle Culture»;
Δείχνω στους ανθρώπους ότι προκειμένου να «πουλάς» την αστική ποδηλασία και την επιστροφή του κόσμου στη χρήση του ποδηλάτου, πρέπει να χρησιμοποιείς τις ίδιες, βασικές τεχνικές marketing όπως και με οποιοδήποτε άλλο προϊόν. Παράλληλα, ο υποστηρικτικός λόγος για τη χρήση του ποδηλάτου προέρχεται από τις υποκουλτούρες – και τώρα όχι από άτομα με την αίσθηση του marketing ή την ικανότητα να «πουλάνε» την ποδηλασία ως νέα τάση. Άρα, αυτές οι «υποκουλτούρες» χρειάζονται – ακόμη κι αν δεν το συνειδητοποιούν πάντα – την υποστήριξη του μάρκετινγκ και της επικοινωνίας για την επίτευξη του παραπάνω στόχου.
Μιλήστε μας λίγο για τα «Bicycle Study Tours» – τις επίσημες ξεναγήσεις με ποδήλατο στην Κοπεγχάγη. Ποιος μπορεί να συμμετάσχει και με ποιο τρόπο;
Ο καθένας μπορεί να συμμετάσχει. Κατά κύριο λόγο, ξεναγούμε σχεδιαστές πόλεων και αρχιτέκτονες στην πόλη και τους δείχνουμε τι έχει κάνει, αλλά και τι συνεχίζει να κάνει η Κοπεγχάγη για να δίνει προτεραιότητα στην κυκλοφορία του ποδηλάτου.
Κάποια σχέδια για το μέλλον;
Άπειρα σχέδια αλλά το σημαντικότερο παραμένει αμετάβλητο: η συνέχιση της επαναφοράς του ποδηλάτου στο αστικό περιβάλλον, σε όλον τον κόσμο.
Σας ευχαριστούμε κε Andersen και σας περιμένουμε σύντομα στην Αθήνα.
