Sram xx1

Από τον Γιάννη Κορφιάτη

Η νέα σειρά της SRAM ήρθε για να ταράξει τα νερά στα συστήματα ταχυτήτων. «Χτισμένη» με σκοπό την οδήγηση με ένα γρανάζι, προσφέρει χαμηλό βάρος, μεγάλο εύρος επιλογής ταχυτήτων και ακριβείς αλλαγές. Ωστόσο, τα προτερήματα δεν σταματούν εδώ, αφού η ΧΧ1 βάζει τέλος σε ένα από τα σημαντικότερα και πιο… εκνευριστικά προβλήματα στην ιστορία του mountain bike: Το χτύπημα της αλυσίδας στο πλαίσιο και τον εκτροχιασμό της από τα γρανάζια. Για να πετύχει αυτό το αποτέλεσμα, η SRAM δημιούργησε ένα γκρουπ περιφερειακών που συνεργάζονται άψογα μεταξύ τους. Πρόκειται για τη νέα carbon πεταλιέρα με τις νέες υποδοχές για το μπροστινό γρανάζι, το σασμάν απόλυτα παράλληλης μετακίνησης, την κασέτα 42-10, την ειδικά σχεδιασμένη αλυσίδα και τα αντίστοιχα λεβιεδάκια 11 ταχυτήτων Trigger και Gripshift. Η χρήση της ΧΧ1 ταιριάζει απόλυτα με ποδήλατα marathon διαδρομής 120mm έως enduro 160mm, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι απαγορεύεται να τοποθετηθεί σε hardtail ποδήλατα. Η Pivot έκανε ήδη την αρχή στο Interbike, παρουσιάζοντας το 29άρι carbon hardtail της εξοπλισμένο με ΧΧ1.

Τα μέρη της ΧΧ1
Πεταλιέρα
Η πεταλιέρα της ΧΧ1 είναι κατασκευασμένη από ανθρακονήματα και ζυγίζει μαζί με το δισκάκι και τη μεσαία τριβή μόνο 650 γραμμάρια! Εντούτοις, το εντυπωσιακό της χαρακτηριστικό δεν είναι αυτό. Όπως είπαμε, η ΧΧ1 είναι σχεδιασμένη για να δουλεύει με ένα μόνο γρανάζι εμπρός και 11 πίσω. Το ένα αυτό εμπρόσθιο γρανάζι δεν χρειάζεται οδηγό αλυσίδας! Το μυστικό για να μη φεύγει η αλυσίδα από τη θέση της βρίσκεται στο πίσω σασμάν και τον ειδικό σχεδιασμό του εμπρόσθιου δίσκου και της αλυσίδας. Στην πρώτη επαφή με το σύστημα, η αίσθηση είναι περίεργη, όπως είναι λογικό, αφού αναρωτιέσαι συνεχώς πώς είναι δυνατό να παραμένει η αλυσίδα εκεί όσο εσύ οδηγείς. Τα δόντια του μπροστά δίσκου έχουν ειδικά διαμορφωμένο σχήμα με πιο βαθιά κενά ανάμεσα τους, καθώς επίσης και διαφορετικό σχεδιασμό ανά ένα, για σίγουρη και κλειδωμένη τοποθέτηση της αλυσίδας πάνω στον δίσκο. Αυτό σημαίνει πως τα μισά δόντια έχουν σχήμα σταυρού, πάνω στο οποίο κουμπώνει αντίστοιχα η αλυσίδα. Τα υπόλοιπα, παρότι φαίνεται ότι έχουν κανονικό σχήμα, στην πραγματικότητα εμφανίζουν μια ελαφριά κλίση προς τα εμπρός η οποία δυσκολεύει ακόμα πιο πολύ την έξοδο της αλυσίδας από τον δίσκο. Οι δίσκοι είναι κατασκευασμένοι με CNC επεξεργασία και είναι διαθέσιμοι σε 28, 30, 32, 34, 36 και 38 δόντια. Αν σκεφτείτε ότι τα γρανάζια της κασέτας είναι τα συγκεκριμένα που αναφέρουμε εδώ (10-12-14-16-18-21-24- 28-32-36-42 δόντια), έχουμε στη διάθεσή μας παραπάνω από αρκετές επιλογές για κάθε μέρος οδήγησης, ανεξαρτήτως των ικανοτήτων του κάθε αναβάτη. Τα γρανάζια 10 και 42 της κασέτας της ΧΧ1 κάνουν τη διαφορά. Πιο συγκεκριμένα, το 42 είναι αυτό που παρέχει την απαραίτητη σχέση προκειμένου να μπορεί ν’ ανεβαίνει μέχρι και κάποιος άπειρος ποδηλάτης ανηφόρες με απότομη κλίση, χρησιμοποιώντας εμπρόσθιο γρανάζι με 28 δόντια. Στα ποδήλατα της δοκιμής είχαμε γρανάζι 32 δοντιών, το οποίο αποδείχτηκε επαρκές για σύντομες, απότομες ανηφόρες, ενώ αρκετή ήταν και η τελική ταχύτητα που προσφέρει το 10άρι μικρό γρανάζι στις κατηφόρες. Τελευταίο χαρακτηριστικό της πεταλιέρας που θα κάνει τη ζωή μας πιο εύκολη είναι η μικρότερη απόσταση που έχουν ανάμεσά τους οι βίδες, προκειμένου να διευκολύνουν την αλλαγή των δίσκων. Η απουσία οδηγού διευκολύνει ακόμα περισσότερο τη διαδικασία. Έτσι, πλέον δεν χρειάζεται παρά να βγάλουμε την αλυσίδα από τον δίσκο και να τον ξεβιδώσουμε από το μπράτσο. 

Σασμάν
Ένα παλιό σχέδιο σασμάν (που το τμήμα έρευνας είχε παρατήσει στα συρτάρια) έγινε η αφορμή της δημιουργίας της ΧΧ1. Επειδή ήταν συμβατό μόνο με έναν δίσκο –κι επειδή οι τότε τεχνολογίες δεν επέτρεπαν την εκμετάλλευσή του– έμεινε στην αφάνεια. Το σασμάν αυτό είχε αυστηρά παράλληλο σχεδιασμό σώματος και μπορούσε να κάνει αλλαγές και σε μεγάλα γρανάζια. Χρειάστηκαν μόνο τα κατάλληλα άτομα από τη SRAM για να βάλουν μπροστά το σχέδιο της ΧΧ1 και να το κάνουν πραγματικότητα. Οι διαφορές που παρουσιάζει σε σχέση με ένα κοινό σασμάν είναι αυτές που κάνουν τη σειρά τόσο ξεχωριστή στην οδήγηση. 

Κατ’ αρχάς, διαθέτει τις τεχνολογίες των σασμάν «τύπου 2» (Type 2) της SRAM – που είναι το Roller Bearing Clutch– όπως και ρουλεμάν στον άξονα των pulleys (ροδάκια) τα οποία εξισορροπούν το δίπλωμα και την ανεπιθύμητη κίνηση της αλυσίδας ασκώντας μεγάλη αντίσταση στην κίνηση του άξονα. Επίσης διαθέτει το Cage Lock, δηλαδή έναν διακόπτη που μας επιτρέπει να κλειδώσουμε το σασμάν μπροστά αφαιρώντας την τάση που ασκείται στην αλυσίδα, καθιστώντας έτσι εύκολη την τοποθέτηση του τροχού η την αλλαγή της αλυσίδας.

Στη συνέχεια, το πιο σημαντικό χαρακτηριστικό του είναι η X-Horizon τεχνολογία, η οποία εκμεταλλεύεται τον σχεδιασμό του απόλυτου παραλληλογράμμου και έχοντας επανατοποθετήσει το επάνω ροδάκι, αποκλείει την κίνηση του σασμάν στον οριζόντιο άξονα. Με αυτό τον τρόπο εξαφανίζονται οι ανεπιθύμητες αλλαγές και το χτύπημα της αλυσίδας στο πλαίσιο. Βοηθάει επίσης στο να είναι μικρότερη η δύναμη που απαιτείται όταν θέλουμε να αλλάξουμε ταχύτητα δημιουργώντας πιο ιδανικές γωνίες. Το σχέδιο από τα ροδάκια είναι επίσης νέο, με στόχο τη μείωση του θορύβου στην κύλιση. Οι αλλαγές είναι απόλυτες και ακριβείς, ενώ ο νέος αυτός σχεδιασμός σε συνεργασία με τις Type2 τεχνολογίες δημιουργούν το ιδανικό σασμάν για το mountain bike. Η αλυσίδα είναι πλέον αδύνατο να ακουμπήσει το πλαίσιο, όποιο και αν είναι το τερέν στο οποίο οδηγούμε. Ως αποτέλεσμα προκύπτει ένα αθόρυβο ποδήλατο με λιγότερες τριβές και ζημιές, το οποίο θα μας βοηθήσει να επικεντρωθούμε στο σημαντικότερο: την ίδια την οδήγηση. Το βάρος του είναι 220 γραμμάρια.

Κασέτα
Οι 11 ταχύτητες που προσφέρει η νέα κασέτα της ΧΧ1 κρύβουν πολλά περισσότερα από 11 γρανάζια. Η κασέτα προσφέρει δε, όπως αναφέραμε, μια ευρεία επιλογή ταχυτήτων, διατηρώντας σταθερά «όμοια σκαλοπάτια» από σχέση σε σχέση, από το πρώτο μέχρι το τελευταίο γρανάζι. Έτσι, έχουμε πάντα στη διάθεσή μας μία ιδανική επιλογή για κάθε τύπο εδάφους που θα συναντήσουμε. Το σχήμα της είναι μονοκόμματο, το οποίο σημαίνει… τέλος στα σκόρπια γρανάζια! Με την τεχνολογία XD Driver Body, η 11άρα κασέτα θα «δέσει» πάνω στο πίσω κέντρο ευκολότερα και σταθερότερα, χρησιμοποιώντας ειδικές εγκοπές που την ασφαλίζουν πάνω στον αφαλό του κέντρου. Δεν είναι συμβατή με τα κλασικά κέντρα 9 και 10 ταχυτήτων. Ωστόσο, τροχοί και κέντρα XD διατίθενται ήδη από την DT Swiss και τη SRAM, ενώ το σχέδιο έγινε εξαιρετικά εύκολο στην αντιγραφή και αναμένεται να κυκλοφορήσουν aftermarket αφαλοί για όλους τους τροχούς (ήδη κυκλοφορούν από την ΗΟΡΕ). Ένα πρόβλημα που προέκυψε στην παραγωγή της ΧΧ1 είναι η στρέβλωση του μεγάλου 42 δίσκου στην κασέτα από τις δυνάμεις που ασκούνται στην ανηφόρα. Θα παρατηρήσετε λοιπόν ότι ο μεγάλος δίσκος είναι κατασκευασμένος από ένα διαφορετικό, σκληρότερο και πιο άκαμπτο υλικό που εξαφανίζει το φλεξάρισμα όταν ασκούνται μεγάλες δυνάμεις σε αυτόν. Τέλος, το βάρος της είναι 260 γραμμάρια, ενώ το ειδικό, σχεδόν κούφιο σχήμα που της έχει δοθεί βοηθάει στο να παραμένει καθαρή ακόμα και κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες. Το αποτέλεσμα; Θα απολαύσετε ακόμα πιο γλυκές αλλαγές και περιφερειακά που αντέχουν στο χρόνο…

Αλυσίδα-Λεβιεδάκια
Εδώ κρύβεται ένα μεγάλο μυστικό της ΧΧ1: Η αλυσίδα της ΧΧ1 είναι σχεδιασμένη για να μένει στο εμπρός γρανάζι, σε αντίθεση με τις κλασικές σειρές 2Χ10 και 3Χ10. Σε αυτές υπάρχουν ειδικές εγκοπές-οδηγοί που βοηθούν την αλυσίδα να περνάει από το ένα γρανάζι στο άλλο. Με λίγα λόγια, είναι σχεδιασμένες για να βγαίνουν – όσο και αν αυτό φαίνεται απίστευτο. Η αλυσίδα της ΧΧ1 δεν διαθέτει τέτοια χαρακτηριστικά, παρά μόνο πιο ενισχυμένη κατασκευή και μικρότερο πλάτος προκειμένου να κινείται πιο άνετα στα γρανάζια της κασέτας. Επίσης, λόγω του ειδικού σχεδιασμού των εμπρόσθιων γραναζιών (διαφορετικό σχήμα δοντιών ανά ένα), διαθέτει και αυτή τον αντίστοιχο σχεδιασμό. Τα λεβιεδάκια (μόνο δεξιά πλέον) μπορούν να είναι Trigger ή Gripshift. Και τα δύο είναι κατασκευασμένα από carbon, ενώ στο Trigger θα βρούμε τρία ρουλεμάν κλειστού τύπου για σωστές αλλαγές, με ανανεωμένη ρετρό αίσθηση.

Η ΧΧ1 δεν ήρθε για να αντικαταστήσει τις παραδοσιακές σειρές, αλλά για να δημιουργήσει μια δυνατή κατηγορία από μόνη της. Απευθύνεται σε πιο «ανήσυχους» οδηγούς, που σκαρφαλώνουν και κατεβαίνουν το βουνό με το ίδιο πάθος, ενώ διαθέτει τα απαραίτητα χαρακτηριστικά για να κάνει τη βόλτα σας ακόμα πιο απολαυστική. Ο Jerome Clementz οδηγεί την ΧΧ1 στις πιο απότομες πίστες enduro, χωρίς να έχει χάσει ούτε μια φορά την αλυσίδα του. Το εύρος χρήσεων της σειράς θα «βρει σίγουρα κοινό» σε όλες τις κατηγορίες στις οποίες απευθύνεται: Απ’ τα ανηφορικά XC μέχρι τα δυνατά enduro. Μελλοντικά δε, η SRAM δεν αποκλείει την κυκλοφορία φθηνότερων εκδόσεων – κάτι που θα δώσει τη δυνατότητα σε ακόμα περισσότερους να δοκιμάσουν τις νέες τεχνολογίες χωρίς να βάλουν βαθιά το χέρι στην τσέπη. Μυρίζομαι μεγάλες αλλαγές μες στα επόμενα χρόνια.