Οστεοπενία & οστεοπόρωση

Στη μέση ηλικία είναι ένα πολύ συχνό φαινόμενο και οι νεώτεροι θεωρούν ότι δεν τους αγγίζει. Η οστεοπόρωση όμως είναι μια διαδικασία που έχει ξεκινήσει πολύ πιο πριν.

Tο οστό είναι ένας δυναμικός ιστός, που βρίσκεται σε μια κατάσταση διαρκούς δημιουργίας και καταστροφής. Όταν η καταστροφή είναι περισσότερη από τη δημιουργία, το οστό «αραιώνει» δηλαδή μειώνεται η πυκνότητά του. Αυτή η κατάσταση ορίζεται ιατρικά ως οστεοπενία όταν είναι σε ελαφριά μορφή και σταδιακά εξελίσσεται σε οστεοπόρωση που είναι η χειρότερη μορφή. Ιατρικά ορίζεται και η βαριά οστεοπόρωση, που είναι ακόμα πιο σημαντική μείωση της οστικής πυκνότητας. Η οστεοπόρωση είναι μια ασθένεια που  εμφανίζεται μετά τα 50, αλλά αρχίζει μερικές δεκαετίες νωρίτερα. Συχνά εμφανίζεται με κάταγμα σε ένα μεσήλικα μετά από τραυματισμό, που δε δικαιολογεί κάτι τέτοιο και επιβεβαιώνεται με μια εξέταση που ονομάζεται μέτρηση της οστικής πυκνότητας. Πάνω από 80% των ασθενών είναι γυναίκες, ενώ υπολογίζεται ότι τουλάχιστον μία στις δύο γυναίκες και ένας στους οκτώ άνδρες άνω των 50 θα υποστεί κάταγμα από οστεοπόρωση.

Γιατί;
Και σε αυτήν την πάθηση οι γενετικοί παράγοντες παίζουν το σημαντικότερο ρόλο (60-80%) για την ανάπτυξή της. Συνεπώς εμείς μπορούμε να αλλάξουμε μόνο το άλλο 20-40% που είναι οι υπόλοιποι. Εφόσον δεν μπορούμε να αλλάξουμε το γενετικό υλικό πρέπει να δίνουμε ιδιαίτερη σημασία στους παράγοντες, που μπορούμε να αλλάξουμε.

Συνολικά οι παράγοντες που παίζουν αρνητικό ρόλο είναι:

Ηλικία
Καυκασιανή και Ασιατική φυλή
Χαμηλό βάρος
Ψυχογενής ανορεξία και βουλιμία
Καθιστική ζωή
Εμμηνόπαυση
Χαμηλή Τεστοστερόνη (στους άνδρες)
Αυξημένη λήψη πρωτεϊνών στη διατροφή
Αυξημένη κατανάλωση άλατος
Κάπνισμα
Κατανάλωση αλκοόλ
Αμηνόρροια και αραιομηνόρροια
Δίαιτα χαμηλή σε ασβέστιο
Οικογενειακό ιστορικό (συγγενείς πρώτου βαθμού με την πάθηση)
Αυξημένη λήψη καφεΐνης (αν και αυτό δεν είναι απόλυτο)
Έλλειψη βιταμίνης D

Ηλικία
Σε ένα άτομο με φυσιολογική λήψη ασβεστίου στη διατροφή, το ασβέστιο σταδιακά αποθηκεύεται στα οστά μέχρι την ηλικία των 30-35 χρόνων. Μετά αρχίζει η διαδικασία μείωσης της οστικής πυκνότητας, που μόνο να μετριάσουμε μπορούμε, αλλά όχι να ανακόψουμε ή να αντιστρέψουμε. Είναι σημαντικό μέχρι τότε να κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν, για να αποθηκεύσουμε όσο περισσότερο ασβέστιο μπορούμε στα κόκαλα, ώστε να έχουμε μετά να χάνουμε. Πρόκειται για έναν αγώνα δρόμου μέχρι τα 35 και χρειάζεται προσοχή γιατί τα λάθη χρεώνονται. Η διαδικασία αυτή για τους άνδρες αρχίζει μετά τα 40 και είναι λιγότερο δραματική. Ένας άνδρας χάνει 0,4% τις οστικής του πυκνότητας το χρόνο μετά τα 40, ενώ μια γυναίκα τουλάχιστον το διπλάσιο.

Τα οιστρογόνα
Μετά την εμμηνόπαυση και για τα πρώτα 5 χρόνια η μείωση της οστικής πυκνότητας στις γυναίκες είναι 3-6% το χρόνο και κοστίζει 15-20% μείωση στη συνολική οστική μάζα τα πρώτα 10 χρόνια, ενώ μερικές γυναίκες χάνουν το 30% της συνολικής οστικής τους μάζας μέχρι τα 70. Μερικές φορές η αναπλήρωση ορμονών (οιστρογόνων) δικαιολογείται, αλλά οι παρενέργειες της θεραπείας θα πρέπει να ληφθούν
σοβαρά υπ΄ όψη.

Διατροφή
Ένας από τους παράγοντες που μπορεί να βοηθήσει είναι σίγουρα η διατροφή. Η επιτυχία περνάει μέσα από τα γαλακτοκομικά και ειδικά το άπαχο γάλα και το γιαούρτι. Η αύξηση πρόσληψης ασβεστίου στη διατροφή μας θεωρείται η σημαντικότερη τροποποίηση που μπορούμε να κάνουμε στη ζωή μας για την πρόληψη της οστεοπόρωσης. Κατά συνέπεια, η αυξημένη κατανάλωση γάλακτος κατά τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας και της εφηβείας μειώνει την πιθανότητα οστεοπόρωσης στη μέση ηλικία ανεξάρτητα από την τωρινή κατανάλωση γάλακτος και ασβεστίου στη διατροφή.
Αν και η χρήση συμπληρωμάτων διατροφής με ασβέστιο είναι μια αποδεκτή λύση όταν το άτομο δεν μπορεί να καταναλώσει γαλακτοκομικά ή ασβέστιο από άλλες πηγές, πρέπει να προτιμούνται  σκευάσματα που έχουν ελεγχθεί για μόλυβδο (συχνά αναφέρεται στις οδηγίες ή στο κουτί) και καλό είναι να περιέχουν και βιταμίνη D, αν και αυτό είναι πιο σημαντικό στα άτομα που ζούνε στη βόρεια Ευρώπη, όπου η ηλιοφάνεια
είναι περιορισμένη.

Άσκηση
Η συχνή και δυναμική άσκηση μπορεί να διατηρήσει και να αυξήσει τη μυϊκή μάζα σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Η άθληση είναι πολύ πιο σημαντική στα παιδιά και στους εφήβους, που το ερέθισμα της δημιουργίας οστικής μάζας είναι πιο έντονο από ότι στις μεγαλύτερες ηλικίες. Η άθληση κατά την παιδική ηλικία και την εφηβεία αυξάνει την οστική πυκνότητα στη μέση ηλικία ανεξάρτητα από τη μετέπειτα άσκηση.
Δυναμική άσκηση τρεις με πέντε φόρες την εβδομάδα είναι αρκετό για αύξηση, διατήρηση ή μετρίαση του ρυθμού απώλειας της οστικής μάζας. Η ιδανική άσκηση είναι η συγκεντρική, δηλαδή κάμψη των μυϊκών ομάδων, που είναι πολύ έντονη και διαρκεί λίγο. Η άσκηση με βάρη είναι ιδανική και αποδίδει το μέγιστο οστεογενές ερέθισμα. Ακόμα και οι αθλητές σε αθλήματα αντοχής πρέπει να κάνουν ασκήσεις με βάρη, για να διατηρούν τη μυϊκή μάζα τους, αρκεί να γίνεται όταν πρέπει και όπως πρέπει. Αυτό είναι πολύ πιο σημαντικό για τις γυναίκες αθλήτριες.

Τα σχόλιά σας